มะเร็งต่อมลูกหมาก ข้อควรรู้และวิธีรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมาก ข้อควรรู้และวิธีรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมาก

ต่อมลูกหมาก (Prostate gland) เป็นต่อมไร้ท่อ ซึ่งเป็นอวัยวะเฉพาะของเพศชาย โดยอยู่ในส่วนลึกบริเวณโคนอวัยวะเพศชาย ในช่องท้องน้อย (อุ้งเชิงกราน) ซึ่งในชายผู้ใหญ่ปกติ มีขนาดของต่อม ยาวxกว้างxหนา ประมาณ 3x4x2 เซ็นติเมตร หนักประมาณ 7-16 กรัม อวัยวะที่อยู่ติดด้านหน้าและด้านบนของต่อมลูกหมาก คือกระเพาะปัสสาวะ ส่วนอวัยวะที่อยู่ติดด้านหลังของต่อมลูกหมาก คือ ลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย หรือ ลำไส้ตรง ดังนั้น ในการตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็งของต่อมลูกหมาก จึงมักตรวจผ่านทางอวัยวะทั้งสองนี้

ต่อมลูกหมากมีหน้าที่สร้างน้ำเมือกในการมีเพศสัมพันธ์ ช่วยหล่อเลี้ยงอสุจิ และช่วยปกป้องสารพันธุกรรม หรือ ดีเอ็นเอ (DNA) ของอสุจิ

มะเร็งต่อมลูกหมาก เป็นโรคมะเร็งของผู้สูงอายุ เป็นมะเร็งพบบ่อยชนิดหนึ่งของชายไทย โดยทั่วไปพบได้ตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป (อาจพบได้น้อยมากในอายุน้อยกว่านี้) ทั้งนี้ในสหรัฐอเมริกา พบได้สูงถึง 70% เมื่ออายุมากกว่า 80 ปีขึ้นไป
โรคมะเร็งต่อมลูกหมากมีสาเหตุจากอะไร?

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนของการเกิดโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่พบปัจจัยเสี่ยง ได้แก่

อายุ ดังกล่าวแล้ว ยิ่งอายุสูงขึ้น โอกาสเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากยิ่งสูงขึ้น
เชื้อชาติ พบมะเร็งต่อมลูกหมากได้สูงสุดในชายชาวสแกนดิเนเวีย และพบได้ต่ำสุดในชายชาวเอเชีย
พันธุกรรม พบโรคได้สูง ประมาณ 3 เท่าเมื่อมีครอบครัวสายตรงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก
อาหาร อาจมีความสัมพันธ์กับการกินอาหารไขมัน และ/หรือ อาหารให้พลังงานสูงต่อเนื่องเป็นประจำ

โรคมะเร็งต่อมลูกหมากมีอาการอย่างไร?

ไม่มีอาการเฉพาะของโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่เป็นอาการคล้ายกระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือ ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ใช่มะเร็ง ทั้งนี้อาการที่พบบ่อย ได้ แก่

ปัสสาวะบ่อย
ปัสสาวะขัด
ลำปัสสาวะไม่พุ่ง
ปัสสาวะกลางคืนบ่อยผิดปกติ

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากได้อย่างไร?

แพทย์วินิจฉัยโรคมะเร็งต่อม ลูกหมากได้จาก ประวัติอาการ การตรวจร่าง กาย การตรวจทางทวารหนัก การตรวจภาพต่อมลูกหมากด้วยเอกซเรย์คอมพิว เตอร์ หรือ คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าเอ็มอาร์ไอ (MRI) การตรวจเลือดดูค่า สารมะเร็งที่ สร้างโดยเซลล์มะเร็งต่อมลูกหมากที่เรียกว่า พีเอสเอ (PSA, Prostate-specific antigen) และที่ให้ผลแน่นอน คือ การตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อมะเร็งเพื่อการตรวจทางพยาธิวิทยา
โรคมะเร็งต่อมลูกหมากมีกี่ระยะ?

วินิจฉัยโรคมะเร็งต่อม ลูกหมากมี 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งอื่นๆ และแต่ละระยะโรคยังแบ่งเป็นระยะย่อยเพื่อแพทย์โรคมะเร็งใช้เป็นตัวบ่งชี้การ รักษาและใช้ในการ ศึกษาวิจัย ซึ่งทั้ง 4 ระยะ ได้แก่

ระยะที่ 1: ก้อนมะเร็งมีขนาดเล็ก และตรวจไม่พบก้อนเนื้อจากการคลำผ่านทางทวารหนัก

ระยะที่ 2: ก้อนมะเร็งโตขึ้น คลำพบผ่านทางทวารหนัก แต่ยังอยู่เฉพาะในต่อมลูกหมาก

ระยะที่ 3: เซลล์มะเร็งลุกลามออกนอกต่อมลูกหมาก เข้าเนื้อเยื่อข้างเคียง

ระยะที่ 4: เซลล์มะเร็งลุกลามเข้ากระเพาะปัสสาวะ และ/หรือ ลำไส้ตรง และ/หรือเนื้อเยื่อในช่องท้องน้อย และ/หรือ ต่อมน้ำเหลือง และ/หรือ แพร่กระ จายเข้าสู่กระแสโลหิต (เลือด) ไปสู่อวัยวะต่างๆ ที่พบบ่อย คือ กระดูก และปอด
รักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมากอย่างไร?

วิธีรักษาวินิจฉัยโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

โรคระยะที่ 1 การรักษามีได้หลายวิธี ซึ่งแพทย์จะพูดคุย ถึงข้อดี ข้อเสียของแต่ละวิธีให้ผู้ป่วยและครอบครัวทราบ (ทุกวิธีให้ผลควบคุมโรคได้เท่ากัน แต่ต่างกันที่ชนิดของผลข้างเคียงแทรกซ้อน) และให้ผู้ป่วยและครอบครัวช่วยกันตัด สินใจ ซึ่งวิธีเหล่านั้น ได้แก่
ในผู้ป่วยที่ตรวจพบโรคโดยผู้ป่วยยังไม่มีอาการ สูงอายุมาก และอยู่ในกลุ่มโรคมีความรุนแรงต่ำ (เซลล์มะเร็งเป็นชนิดแบ่งตัวช้า และ/หรือ ค่าสารมะเร็งอยู่ในเกณฑ์ใกล้เคียงปกติ) แพทย์อาจใช้วิธีเฝ้าติดตามโรค (ดูจากอาการผู้ ป่วย การตรวจขนาดก้อนมะเร็ง และการตรวจค่าสารมะเร็งเป็นระยะๆ อาจทุก 3 เดือน) โดยยังไม่ให้การรักษาใดๆ รอจนเซลล์มะเร็งรุนแรงขึ้นจึงเริ่มการรักษา
  การผ่าตัดต่อมลูกหมาก
รังสีรักษา ซึ่งมีทั้งการฝังแร่ต่อมลูกหมาก หรือ การฉายรังสี

โรคระยะที่ 2-3 การรักษาอาจเป็นการผ่าตัดร่วมกับฉายรังสี และการให้ยาฮอร์โมน

โรคระยะที่ 4 การรักษา อาจเป็นยาฮอร์โมน การผ่าตัดลูกอัณฑะเพื่อลดฮอร์โมนเพศชาย ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง การฉายรังสีรักษา และการให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งอาจรักษาด้วยวิธีการเดียว หรือ หลายวิธีร่วมกัน ขึ้นกับ อาการ อายุ สุขภาพผู้ป่วย ตำแหน่งการลุกลามแพร่กระจายของโรค ดุล พินิจของแพทย์ และความประสงค์ของผู้ป่วยและครอบครัว ส่วนการใช้ยารักษาตรงเป้ายังอยู่ในขั้นตอนการศึกษา

มีผลข้างเคียงจากการรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมากอย่างไร?

ผลข้างเคียง (ผลแทรกซ้อน) จากการรักษาวินิจฉัยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากขึ้นกับวิธีรักษา

ผลข้างเคียงจากการผ่าตัด มักเป็นผลข้างเคียงเฉียบพลัน เกิดหลังการผ่า ตัด หรือ ภายใน 3-6 เดือนหลังการผ่าตัด เช่น แผลผ่าตัดติดเชื้อ การเสียเลือดจากการผ่าตัด และมีปัญหาในการปัสสาวะ เช่น กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ในระยะยาว คือ ความรู้สึกทางเพศลดลง
ผลข้างเคียงจากรังสีรักษา ที่พบได้บ่อย คือ ผลข้างเคียงระยะยาวจากกระ เพาะปัสสาวะ และ/หรือ ลำไส้ตรงอักเสบเรื้อรัง และความรู้สึกทางเพศลดลง (ผลข้างเคียงและวิธีดูแลตนเองเมื่อฉายรังสีรักษาบริเวณช่องท้อง และ/หรืออุ้งเชิงกราน)
ผลข้างเคียงจาก ฮอร์โมน คือ ส่งผลให้ความเป็นเพศชายลดลง เช่น มีไข มันจับตามเนื้อเยื่อต่างๆคล้ายผู้หญิง ไม่มีหนวด เสียงลดความห้าวลง และขาดความรู้สึกทางเพศ
ผลข้างเคียงจากยาเคมีบำบัด เป็นผลข้างเคียงระยะเฉียบพลันที่เกิดระหว่างรักษา คือ คลื่นไส้ อาเจียน และไขกระดูกทำงานลดลง อาจเป็นสาเหตุให้เม็ดเลือดขาวต่ำ เกิดภาวะติดเชื้อรุนแรงได้ง่าย (ภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำจากเคมีบำบัด และ/หรือรังสีรักษา)

โรคมะเร็งต่อมลูกหมากรุนแรงไหม?

มะเร็งต่อมลูกหมาก เป็นโรคมีความรุนแรงปานกลาง เป็นโรคที่รักษาหายได้ แต่ทั้งนี้ ความรุนแรงของโรคขึ้นกับ ระยะโรค ปริมาณสารมะเร็ง(ค่าปริมาณสารมะเร็งยิ่งสูง โรคยิ่งรุนแรง) การแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง (เซลล์มะเร็งชนิดมีการแบ่ง ตัวสูง โรครุนแรง) อายุ และสุขภาพผู้ป่วย

โดยทั่วไป อัตราอยู่รอดที่ 5 ปี ใน โรคระยะที่ 1 ประมาณ 80-90% ระยะที่ 2 ประมาณ 60-70% ระยะที่ 3 ประมาณ 50% และระยะที่ 4 อัตรารอดที่ 2 ปี ประมาณ 20-50% ทั้งนี้ขึ้นกับ อายุ สุขภาพผู้ป่วย จำนวน และตำแหน่งอวัยวะที่มีโรคแพร่กระจาย (แพร่กระจายสู่ สมอง ไขสันหลัง และปอด รุนแรงกว่าแพร่กระ จายเข้าสู่กระดูก)
ควรดูแลตนเองอย่างไร? ควรพบแพทย์เมื่อไร?

การดูแลตนเอง ได้แก่ การรีบพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติดังกล่าว เพื่อการวินิจฉัยโรคแต่เนิ่นๆ
มีวิธีตรวจคัดกรองโรคมะเร็งต่อมลูกหมากไหม?

ปัจจุบัน มีการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งต่อม ลูกหมาก โดยการตรวจร่างกาย การตรวจทางทวารหนัก และตรวจเลือดดูค่าสารมะเร็ง แต่ทั้งนี้ยังมีการถกเถียงกันอยู่ถึงประโยชน์ที่ผู้ป่วยจะได้รับจากการตรวจ คัดกรอง เพราะการตรวจคัดกรองยังไม่มีความแม่นยำมากพอ และอาจต้องนำไปสู่การตัดชิ้นเนื้อโดยไม่จำเป็น ทั้งนี้การตัดชิ้นเนื้อจากต่อมลูกหมาก มีผลข้างเคียงค่อน ข้างสูง โดยเฉพาะจากการติดเชื้อรุนแรง ซึ่งโดยทั่วไป เมื่อแพทย์แนะนำการตรวจคัดกรอง แพทย์มักพูดคุยปรึกษากับผู้ป่วยถึงข้อดี ข้อเสียของการตรวจคัดกรอง และให้อยู่ในการตัดสินใจของผู้ป่วย
ป้องกันโรคมะเร็งต่อมลูกหมากได้อย่างไร?

ปัจจุบันยังไม่มีวิธีป้องกันวินิจฉัยโรคมะเร็งต่อม ลูกหมาก ดังนั้นที่ดีที่สุดในขณะนี้ คือ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวที่หลีกเลี่ยงได้ คือ การจำกัดอาหารไขมัน และรีบพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติดังกล่าว เพื่อวินิจฉัย และรักษาโรคแต่เนิ่นๆ
บรรณานุกรม

Perez,C., Brady, L., Halperin, E., and Schmidt-Ullrich, R. (2004). Principles and practice of radiation oncology. (4th edition). New York: Lippincott Williams & Wilkins.
Edge, S. et al. (2010). AJCC: Cancer staging handbook. New York: Springer.
Hafty, B., and Wilson, L. (2009). Handbook of radiation oncology. Boston: Jones and Bartlett Publishers.

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ พญ. พวงทอง ไกรพิบูลย์ พบ.
วว. รังสีรักษาและเวชศาสตร์นิวเคลียร์

กลุ่มเสี่ยง
แม้ไม่มีรายงานทางการแพทย์ที่ยืนยันชัดเจนว่าโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก มีสาเหตุหลักจากปัจจัยใด แต่มีคำเตือนสำหรับกลุ่มเสี่ยงที่เป็นชายอายุ 50 ปีขึ้นไป มีพฤติกรรมการกินเน้นหนัก อาหารประเภทเนื้อสัตว์ติดมัน รวมทั้งอาหารประเภทปิ้ง ย่าง ทั้งนี้นอกจากปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากพฤติกรรมแล้ว ชายผิวขาวชาวตะวันตกก็เสี่ยงต่อการเกิดโรคอันเกิดจาก
พันธุกรรมด้วย

อาการพึงระวัง
อาการเริ่มต้นที่เราพึงใส่ใจตนเองเพื่อเฝ้าระวังโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก คือการปวดปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืนและไม่สามารถกลั้นปัสสาวะได้ รวมถึงอาการเจ็บบริเวณเอวด้านหลัง

ลักษณะของโรค
ต่อมลูกหมากคือส่วนที่ผลิตน้ำอสุจิและทำหน้าที่เป็นตัวควบคุมน้ำปัสสาวะใน ตัวผู้ชาย จุดของต่อมลูกหมากอยู่บริเวณใต้กระเพาะปัสสาวะอยู่ ดังนั้น อาการปวดปัสสาวะบ่อยจึงเป็นผลสืบเนื่องจากการที่เซลล์มะเร็งซึ่งโตขึ้นไปกด ท่อปัสสาวะทำให้มีปัสสาวะคั่งค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะมากขึ้น จนบางครั้งทนกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ส่วนอาการปัสสาวะไม่ค่อยออกนั้น เกิดจากก้อนเซลล์มะเร็งได้ลามมาบีบท่อปัสสาวะ จนทำให้ไหลผ่านไม่สะดวก
ต่อมลูกหมากมีหน้าที่ในการสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ เมื่ออสุจิที่ถูกสร้างจากลูกอัณฑะ ในระหว่างทางลำเลียงตั้งแต่ต้นจนถึงปลายท่อ จะมีการเติมน้ำเชื้อและน้ำเลี้ยงให้แข็งแรง แต่เมื่อเซลล์ของต่อมลูกหมากมีการเปลี่ยนแปลงผิดรูปร่างและเจริญเติบโตไม่ หยุด ควบคุมไม่ได้จะกลายเป็นมะเร็งที่เมื่อเป็นมากก็แพร่กระจายตัว และลุกลามไปยังอวัยวะส่วนอื่น ๆ

มะเร็งต่อมลูกหมากอยู่ในอันดับที่ 10 ซึ่งเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตจากมะเร็งของชายไทย

***มะเร็งในต่อมลูกหมากกดทับทำให้กระเพาะปัสสาวะทำงานมากขึ้น***
***เซลล์มะเร็งที่ใหญ่ขึ้นทำให้ไม่สามารถกลั้นปัสสวาวะได้***
***เซลล์มะเร็งกดทับเส้นประสาททำให้ขาชา***

วิธีการรักษา
หากเป็นระยะเริ่มต้นของอาการ ก้อนเนื้อยังมีขนาดเล็กและจำกัดตัวอยู่เฉพาะในต่อมลูกหมาก เมื่อพบอาการและตรวจพิสูจน์โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ จะสามารถรักษาให้หายขาดได้ โดยการผ่าตัดด้วยกล้องเพื่อนำ-เซลล์มะเร็งออกให้หมด สำหรับคนที่มีอาการในระดับที่การผ่าตัดไม่สามารถเข้าไปกำจัดออกได้หมด เนื่องจากมะเร็งเกิดการกระจายตัวแล้ว ต้องรักษาด้วยการกำจัดฮอร์โมน เพื่อไม่ให้มีฮอร์โมน เพื่อไม่ให้มีฮอร์โมนไปกระตุ้นการเติบโตของเซลล์มะเร็งต่อมลูกหมาก

  รู้ไว้ ไกลโรค
ยาขนานวิเศษสำหรับการป้องกันโรค ทำได้ทั้งในระดับของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตนเองและการตรวจคัดกรอง
1. การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตนเอง
-  งดอาหารมันและอาหารปิ้ง ย่าง
-  หลีกเลี่ยงการกลั้นปัสสาวะซึ่งนอกจากจะทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบแล้ว ยังอาจส่งผลต่อระบบการทำงานของไต ทำให้ไตอักเสบได้
2. การตรวจคัดกรอง
การตรวจเลือดหาค่า PSA เพื่อดูความเสี่ยงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งในการตรวจสุขภาพร่างกายประจำปี ควรให้มีการเช็กร่างกายว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่ โดยการวัดค่า PSA ซึ่งสาร PSA จะเป็นสารชนิดหนึ่งซึ่งผลิตจากเซลล์ต่อมลูกหมาก ถ้าสารนี้มีค่ามาก ก็แสดงว่าเริ่มมีความผิดปกติของต่อมลูกหมาก

แพทย์ผู้ให้ข้อมูล : นพ.วรพงษ์ เลิศวีระศิริกุล หัวหน้าศูนย์ศัลยกรรมทางเดินปัสสาวะและโรคนิ่ว โรงพยาบาลพญาไท 3

Advertisement

1 Comment

  1. ukbootser.com พูดว่า:

    There’s noticeably a bundle to find out about this. I assume you made sure good points in features also.

Leave a Comment

 

— required *

— required *